De Belastingdienst heeft aangekondigd per 1 januari 2025 de zogenoemde wet Deregulering beoordeling arbeidsrelaties (DBA) te gaan handhaven. Wat staat bedrijven en zzp’ers nu precies te wachten? Voordat ik deze vraag zal beantwoorden, zal ik eerst even weergeven wat de wet DBA precies inhoudt.
De wet DBA
De Wet DBA vervangt sinds 2016 de Verklaring Arbeidsrelatie (de VAR). De Wet DBA heeft als doel om meer duidelijkheid te verschaffen over de positie van een zelfstandige ondernemer ten opzichte van die van een werknemer. Duidelijkheid over de aard van de arbeidsrelatie is om meerdere redenen van belang. De aard van de arbeidsrelatie bepaalt namelijk onder andere of er sprake is van een inhoudingsplicht voor de loonheffingen en een verzekeringsplicht voor de werknemersverzekeringen bij het uitvoeren van een opdracht. Daarnaast is het onderscheid tussen de arbeidsovereenkomst en andere typen overeenkomsten op basis waarvan arbeid wordt verricht, van belang voor de rechten en bescherming van de zelfstandige of werknemer en voor de daarmee gepaard gaande risico’s en kosten van degene die het werk aanbiedt (opdrachtgever of werkgever).
Onder de Wet DBA kunnen opdrachtgevers en opdrachtnemers zogenoemde modelovereenkomsten aangaan waarin de opdrachtrelatie wordt vastgelegd. Het gebruik van deze modelovereenkomst is echter geen garantie dat de arbeidsverhouding niet kan worden aangemerkt als arbeidsovereenkomst. De feitelijke naleving van de opdrachtovereenkomst speelt in de beoordeling ook een hele belangrijke rol. De opdrachtgever moet er dus op toezien dat de overeenkomst kan opdracht ook feitelijk wordt nageleefd. Anders loopt de opdrachtgever het risico om alsnog loonheffingen te moeten afdragen.
Handhavingsmoratorium
Omdat de Wet DBA voor veel onduidelijkheid heeft gezorgd voor opdrachtgevers en opdrachtnemers, is het kabinet al enige tijd bezig met het maken van een nieuwe wet inzake de kwalificatie van de arbeidsovereenkomst (wetsvoorstel Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden). De Raad van State heeft recentelijk advies uitgebracht over dit wetsvoorstel.
Omdat het kabinet druk bezig is met deze nieuwe wetgeving, hanteerde de Belastingdienst een handhavingsmoratorium. Dit houdt in dat de wet de wet DBA een lange tijd niet actief werd gehandhaafd, tenzij sprake was van kwaadwillendheid of als opdrachtgevers aanwijzingen van de Belastingdienst niet opvolgde.
Opheffing handhavingsmoratorium
De Belastingdienst heeft aangekondigd per 1 januari 2025 het handhavingsmoratorium op te heffen en de wet DBA dus actief te gaan handhaven. De handhaving betekent dat de Belastingdienst weer naheffingsaanslagen loonheffingen kan opleggen als er binnen een organisatie sprake is van schijnzelfstandigheid.
De Belastingdienst heeft recentelijk het handhavingsplan voor 2025 kenbaar gemaakt. Er is aangegeven dat sprake is van een ‘zachte landing’. Concreet houdt deze zachte landing o.a. het volgende in:
• Bedrijven krijgen nog één jaar de tijd krijgen om de bedrijfsvoering aan te passen. De Belastingdienst gaat namelijk geen vergrijpboetes opleggen over 2025 aan partijen die aantoonbaar actief aan de slag zijn met de juiste kwalificatie van de arbeidsrelatie.
• In 2025 zullen er geen verzuim- en vergrijpboetes voor de kwalificatie van arbeidsrelaties worden opgelegd. Dit geldt voor zowel de opdrachtgever als de opdrachtnemer.
• Bij de constatering van schijnzelfstandigheid zal de Belastingdienst niet verder teruggaan dan 1 januari 2025.
Mocht de Belastingdienst een controle uitvoeren bij een bedrijf komend jaar, dan zal er een bedrijfsbezoek plaatsvinden om zicht te krijgen op de inhuur van zelfstandigen. De belastinginspecteur kan de organisatie erop wijzen dat het werken met schijnzelfstandigen moet worden voorkomen. De organisatie wordt dan gewaarschuwd en krijgt de mogelijkheid de bedrijfsvoering te verbeteren. Bij een volgend bezoek kunnen de belastinginspecteurs een boekenonderzoek instellen. Het boekenonderzoek kan dan tot gevolg hebben dat er naheffingsaanslagen worden opgelegd.
Vanaf 2026 zullen de normale regels voor het opleggen van boetes gaan gelden.
Auteur: Emma Eijkelenboom