Op 25 juni 2025 en 4 juli 2025 heeft de voorzieningenrechter tot tweemaal toe de aangekondigde stakingen van vakbonden CNV en FNV verboden (link 1 en link 2). In beide gevallen oordeelde de voorzieningenrechter dat de stakingen tot onaanvaardbare risico’s zouden leiden.
Toetsingskader staking
Op basis van het Europees Sociaal Handvest (hierna: ‘het ESH’) hebben werknemers of de vakbonden die hen vertegenwoordigen recht om te staken bij belangengeschillen over collectieve afspraken. Het recht op het staken waarborgt een doeltreffende uitoefening van het recht op collectief onderhandelen. Werknemers hebben door (de dreiging van) het neerleggen van de werkzaamheden namelijk een krachtig drukmiddel om hun belangen te verdedigen jegens de werkgever. Het recht om te staken is echter niet onbeperkt. Het staken kan beperkt worden indien de werkgever aannemelijk kan maken dat een beperking van het stakingsrecht maatschappelijk gezien dringend is. De rechter moet deze dringende noodzakelijkheid beoordelen, en daarbij alle omstandigheden van het geval meewegen. Daarbij kan onder meer het volgende van belang zijn:
- de aard en duur van de staking,
- de verhouding tussen de actie en het nagestreefde doel van de staking,
- de veroorzaakte schade door de staking aan de belangen van de werkgever of derden en
- de aard van die belangen en die schade.
De voorzieningenrechter oordeelt
KLM en Schiphol voeren aan dat vanwege de dringende noodzakelijkheid de staking verboden dan wel beperkt moet worden. De voorzieningenrechter is het met hen eens. De staking zou tot onaanvaardbare veiligheidsrisico’s leiden, zoals:
(I) Het zogenoemde zogenoemde ‘zero-rate’ risico, hetgeen inhoudt dat er geen vliegtuigen meer kunnen landen op Schiphol omdat er geen parkeercapaciteit is.
(II) Het risico dat passagiers langere tijd niet het vliegtuig uit kunnen stappen en gedwongen in het vliegtuig moeten blijven zitten
(III) Het risico dat passagiers stranden in de terminals en hier noodgedwongen lang moeten verblijven of zelfs moeten overnachten
(IV) Het risico dat wachttijden bij de security hoog oplopen en passagiers zich agressief uiten jegens de werknemers van Schiphol
In beide uitspraken speelde mee dat Schiphol topdrukte verwachte, waardoor er weinig ruimte was om de gevolgen van de staking op te vangen.
De voorzieningenrechter verbood de vakbonden in beide zaken om de werknemers op te roepen tot medewerking aan de staking.
Auteur: Justine Plat